Làng Đọ- đẹp như cổ tích

Phúc Phở on 09:54

Con đường đến làng Đọ đi từ trung tâm thành phố Thanh Hoá  về hướng Bắc là 7 cây số. nhưng bước chân vào đó là bước vào một thế giới khác. Thế giới của những người dân quê hồn nhiên, của những đứa trẻ đi trên đôi chân trần vô tư đùa giỡn, là những bức tường mang dấu vết thời gian rất riêng trong các câu chuyện cổ tích… Làng Đọ thuộc xã Thiệu Khánh , huyện Thiệu Hoá, Thanh Hoá,

 Chuyện kể là từ ngàn năm trước, có một vị tiên từ trên trời bước xuống trần gian, khi đó làng Đọ chỉ là một vùng đất hoang vu. Vị tiên đã dừng chân lại trên núi Đọ, in dấu chân mình lên đó. Đến nay, trai cả hơn ba trăm năm hình thành và phát triển, làng Đọ dựa vào ngọn núi Đọ  ấy vẫn còn nguyên vẹn dấu chân cổ tích kia.

 Làng gắn liền với núi Đọ. Đây là ngọn núi khá hiếm hoi  xuất hiện ở giữa đồng bằng hạ lưu châu thổ sông Mã,  núi cao 168 m . Núi Đọ được cấu tạo chủ yếu bằng đá bazan, theo cách cấu tạo thì núi hình thành  khoảng 120-125 triệu năm.  Dưới chân núi vẫn còn dấu bàn chân tiên   0,8x0,4 mét mà truyền thuyết đã dẫn dắt. Chỉ tiếc một điều là tôi chưa kịp đến đó để nhìn dấu chân tiên như người làng Đọ bảo rằng những đôi lứa yêu nhau cùng chồng dấu chân lên đó mà thề ước thì chẳng bao giờ lìa xa nhau. Cận kề dưới chân núi Đọ là núi Vồm như một hòn non bộ bao quanh là mênh mông lúa. Cạnh đó là ngôi  chùa Vồm  nõỗi tiếng được xây lên từ thời Lê,ngôi chùa cổ còn giữ được nhiều nét của kiến trúc chùa cổ Việt,có một pho  tượng Phật lớn nhất ở nước ta được tạc vào vách núi . Vào năm  1960, các nhà khoa học đã phát hiện trên sườn núi Đọ những di vật của người nguyên thủy thuộc sơ kỳ thời đại đá cũ gồm : Rìu tay, công cụ gần rìu tay, công cụ chặt thô, hạch đá, các loại mảnh tước được tách ra từ quá trình ghè đẽo, chế tác công cụ. Các di vật này đều được chế tác từ loại đá gốc bazan có sẵn ở đây,và xác định chúng  có niên đại hơn 30 vạn năm. Ngoài ra, nơi phía đông -nam của núi Đọ là nơi đã phát hiện được khu mộ táng cổ thuộc giai đoạn Hán - Đường - Lục Triều.Từ các  mộ táng cổ  này đã  góp thêm nhiều tư liệu phong phú trong  việc nghiên cứu thời kỳ giao thoa văn hóa Hán - Việt ở khu vực châu thổ sông Mã.

  Nhà biên kịch Nguyễn Sĩ Chức,sinh ra và lớn lên ở Làng Đọ, hiện là Phó chủ tịch Hội VHNT Khánh Hoà đã đưa tôi đến làng Đọ bằng con đường … đẹp như cổ tích đó.  Những con đường đi đến làng Đọ đều quanh co, những tán cây cổ thụ bên nhưng ngôi nhà rất cổ , có ngôi nhà anh Chức cho biết có thể đã trai qua ba trăm năm dâu bể, có mấy thế hệ cùng sinh sống ở đó. Anh cho biết là làng dưới chân núi Đọ này có thể coi như là nơi khai sinh của người Việt cổ từ những phát hiện của các nhà khảo cổ. Đặc tính người dân ở đây là vẫn giữ nguyên nếp nhà, hiếu khách, sống nhà liên nhà, ao liền nhau, vui tươi. Nhiều du khách và nhiếp ảnh gia đã chọn làng Đọ như một điểm khám phá riêng trong hành trình đến Thanh Hoá.

 Còn tôi, cuộc hành trình đến làng Đọ như cảm nhận riêng, nhẹ tênh lòng bước trên con đường quê giờ khá đẹp bởi đều được đổ bê tông. Đường trong làng thoắt ẩn, thoắt hiện, những bức tường nhà loang lỗ theo thời gian, có tường bám rêu phong như chứng tỏ thời gian đã đi qua rất lâu. Cảm giác đi trong làng như đang bước chậm về quá khứ, nhẹ nhàng lắng nghe âm thanh của tiếng cười khẻ, tiếng nói chuyện thầm thì và cả tiếng chân người đang bước. Đó là cảm nhận khó có được ở bất cứ làng quê nào.

 Ở làng Đọ, mổi con đường đều ra cánh đồng lúa mênh mông, cánh đồng này nằm sát chân núi Đọ, nhỏ, cho nên không đủ ruộng cho dân làng, nên rất nhiều thanh niên trai trẻ phải  ra phố kiếm sống. Tuy nhiên, mổi dịp tết hay ngày giỗ kỵ là đều kéo về lại làng. Làng có một ao cá chung, ngăn lại bới những tấm phên để phân biệt ao của từng gia đình. Nhiều gia đình cất nhà bao quanh ao cá. Nước sống theo triều lên xuống vào ao cá, đem  các loại thức ăn từ sông vào tahfnh lương thực của cá ao. Khách tới thăm nhà, chủ nhà chỉ đem vợt, vợt cá lên hoặc bắt gà nuôi là có thứ để đãi khách, và tất nhiên là khách không thể từ chối loại rượu nấu từ làng Đọ lừng danh, uống vào say nhưng không bị nhức đầu.

 Tôi đi vào làng, gặp những sân nhà chất đủ loại vật liệu dùng đun bếp như rơm rạ, bả mía, cây bắp khô. Giếng nước   trong các nhà  cũng rất cổ. Đập vào mắt khách là hình ảnh một cụ già rất đậm chất Việt ngồi bên giếng nước giặt đồ. Những đứa trẻ làng Đọ, dễ thương, hồn nhiên chơi những trò chơi dân gian như bịt mắt bắt dê, trốn tìm khi nắng chiều bắt đầu nghiêng về. Các em đùa vui bên những chiếc cổng xưa, bên bức tường in dấu trăm năm.

 Tôi bước chân vào nhà bà Mao. Bà chào đón như thể tôi là người quen lâu. Đó là tính hiếu khách của người làng Đọ khiến cho rất nhiều du khách quyến luyến, dẫu chỉ tò mò ghé qua, để lắng lòng giây phút trong làng cổ. Chiếc chiếc được trải ra trước hiên nhà của bà Mao, theo bà thì ngôi nhà cũng đã trên 200 năm tuổi.Nhà cất theo kiểu đồng bằng bắc Bộ,luôn có chái ngang để ở và sinh hoạt chung gia đình. Những nét chạm trổ kèo cột như vẫn còn trọn nơi này quá khứ xa xưa. Bà Mao rất tự hào vì đã sống ở miền đất này.Bà bảo : ‘Yên tĩnh và nhẹ nhàng, Làng quê gắn bó với nhau như anh chị em một nhà.” Sự gắn bó xóm giềng ấy gần như đã phai nhạt rất lâu rồi ở nhịp sống đô thị.

 Đến làng Đọ, gặp những con ngừơi như bà Mao, rồi tiếp tục bước vào từng cánh cửa nhỏ, thiết kế có khác nhau nhưng là cáchạ. Gặp những hồ nước khá độc đáo xây rất lâu. Những hồ chứa nước mưa ấy có hình chữ nhật, mái che đúc xi măng vòm cung là chổ chứa nước sinh hoạt . Đặc trưng khá  hiếm nơi nào có được là chuồng bò thường đặt trước nhà, thay vì phía sau như nhiều nơi. Anh Linh, một thanh niên trong làng giải thích với tôi bởi vì vật giá trị nhất của mổi gia đình chính là con bò. Việc để chuồng bò trước nhà sau một ngày chúng ra đồng cùng người là sự quý giá tài sản của gia đình, và dễ dàng để mắt tới chúng.

 Tất nhiên, ở làng Đọ không phải chỉ có bao nhiêu điều đó, Dừng chân, khẻ bước chậm nghe âm thanh quá khứ  quê tràn về. Hoặc ở lại khi đêm buông xuống, cảm nhận một đêm lạ, rất lạ trong đời mình ở nơi này.Những con đường quê nho nhỏ chen trong tường cổ, nhà cổ chỉ có ánh đèn trong nhà hắt ra, rất lạ.

Bài và ảnh : Khuê Việt Trường

 Nguồn: http://yume.vn/khueviettruong 

Filled Under:

Thiệu Hóa trong tôi